sad pregnant woman

 Η εγκυμοσύνη, αν και αποτελεί μία ευχάριστη κατάσταση, μπορεί να είναι ταυτόχρονα και μία στρεσογόνος περίοδος και είναι φυσιολογικό να εκδηλώνονται κάποιες συναισθηματικές δυσκολίες κατά τη διάρκεια της. Σύμφωνα με μελέτη, 7 στις 10 εγκύους βιώνουν συμπτώματα κατάθλιψης, όπως κόπωση, άγχος, θλίψη και ξεσπάσματα για την εικόνα του σώματός τους, τα οποία όμως παρέρχονται.

Ωστόσο 1 στις 10 εγκύους, παρουσιάζει καταθλιπτικά συμπτώματα τα οποία παραμένουν και μπορεί να οδηγήσουν σε προγεννητική κατάθλιψη όπως ονομάζεται, σε οποιοδήποτε τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, η ψυχική κατάσταση των μητέρων μπορεί να είναι τόσο σοβαρή που μπορεί να τις κάνει να στραφούν ακόμη και εναντίον του εαυτού τους. Όπως και στην επιλόχεια κατάθλιψη, έτσι και στην προγεννητική κατάθλιψη υπάρχει δυσκολία στην  διάγνωση της.

Σχεδόν όλες οι γυναίκες μπορεί να αναπτύξουν ψυχικές διαταραχές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και τον πρώτο χρόνο μετά τον τοκετό, αλλά παράγοντες όπως φτώχεια, μετανάστευση, έκθεση σε βία, καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, πόλεμος, φυσικές καταστροφές και χαμηλή κοινωνική υποστήριξη, αυξάνουν τον κίνδυνο για την εκδήλωσή τους.

Ποια τα συμπτώματα της προγεννητικής κατάθλιψης;

Η προγεννητική κατάθλιψη είναι μια διαταραχή της διάθεσης όπως η κλινική κατάθλιψη. Οι διαταραχές της διάθεσης είναι βιολογικές ασθένειες που περιλαμβάνουν αλλαγές στη χημεία του εγκεφάλου.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, οι αλλαγές ορμονών μπορεί να επηρεάσουν τις χημικές ουσίες στον εγκέφαλό που σχετίζονται άμεσα με την κατάθλιψη και το άγχος και να επιδεινωθούν από κάποια στρεσογόνο κατάσταση και έτσι να οδηγήσουν σε κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Η περιγεννητική κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και τα συμπτώματα  μπορεί να αυξηθούν σταδιακά για μια περίοδο πολλών εβδομάδων ή μπορεί να ξεκινήσουν απροσδόκητα.

    Αυτά τα συμπτώματα είναι:

  • συναισθήματα θλίψης και απελπισίας, σύγχυσης ή ενοχής
  • απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης
  • υπερβολικά αισθήματα κόπωσης και απώλεια ενέργειας
  • αίσθημα ανεπάρκειας
  • δυσκολία συγκέντρωσης
  • υπέρμετρο άγχος
  • απώλεια εμπιστοσύνης
  • σημαντικές αλλαγές στην όρεξη και τον ύπνο
  • συχνό κλάμα
  • αβεβαιότητα σχετικά με την εγκυμοσύνη
  • αυτοκτονικές σκέψεις

Ποια είναι τα πιθανά αίτια κατάθλιψης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

  • προβλήματα στη σχέση του ζευγαριού
  • οικογενειακό ή προσωπικό ιστορικό κατάθλιψης
  • θεραπείες υπογονιμότητας
  • προηγούμενη απώλεια εγκυμοσύνης
  • στρεσογόνα γεγονότα ζωής
  • επιπλοκές στην εγκυμοσύνη
  • ιστορικό κακοποίησης ή τραύματος

Ποιες οι συνέπειες στο βρέφος;

 Η ψυχική υγεία των γυναικών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχει σημαντικές επιπτώσεις όχι μόνο στην ευημερία της μητέρας, αλλά και στην ανάπτυξη, στην υγεία και στην ευημερία του αναπτυσσόμενου βρέφους. Η παρατεταμένη ή σοβαρή ψυχική ασθένεια της μητέρας παρεμποδίζει το συναισθηματικό δέσιμο μητέρας- βρέφους, τον θηλασμό, και τη φροντίδα των βρεφών με αποτέλεσμα να επηρεάζεται σημαντικά η σωματική, γνωστική, κοινωνική, συμπεριφορική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.

Από πολλές μελέτες έχει φανεί ότι δύο δείκτες ψυχικής υγείας των γυναικών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης -το υψηλό ψυχολογικό στρες και η ελλιπής κοινωνική υποστήριξη– μπορεί να ασκήσουν σημαντική επίδραση στην ανάπτυξη του εμβρύου και στα αποτελέσματα της γέννησης των βρεφών, όπως το βάρος γέννησης και τη διάρκεια κύησης. Είναι αποδεδειγμένο ότι τρία βιολογικά συστήματα εμπλέκονται στη φυσιολογία της κύησης και στη φυσιολογία του στρες και ότι αυτά τα συστήματα παίζουν κεντρικό ρόλο στη σχέση ψυχοκοινωνικής υγείας και σωματικής υγείας: το αυτόνομο, το νευροενδοκρινικό και το ανοσοποιητικό. Στο πλαίσιο της εγκυμοσύνης, αρκετές έρευνες δείχνουν ότι η σχετιζόμενη με το στρες δυσλειτουργία του νευροενδοκρινικού και αυτόνομου νευρικού συστήματος μπορεί να συμβάλλει σε δυσμενείς επιπτώσεις της εγκυμοσύνης. Αυτά τα συστήματα ενδεχομένως μεσολαβούν στις επιπτώσεις της μητρικής ψυχικής υγείας βάσει των αποτελεσμάτων  της ανάπτυξης και της υγείας του εμβρύου και οι ειδικοί θεωρούν πως κεντρικό ρόλο σε αυτήν τη διαδικασία παίζει η ορμόνη κορτικοτροπίνη που εκκρίνει ο πλακούντας. Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι δεν αναπτύσσουν δυσμενείς γεννητικές συνέπειες όλες οι γυναίκες που αναφέρουν υψηλό προγεννητικό στρες και / ή χαμηλή κοινωνική υποστήριξη καθώς φαίνεται να μετριάζονται από άλλα χαρακτηριστικά, όπως η ηλικία της μητέρας, ο δείκτης μάζας σώματος ή η κοινωνικοοικονομική κατάσταση.

Τέλος, άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η προγεννητική κατάθλιψη σε συνδυασμό με το χαμηλό εισόδημα συνδέεται άμεσα με χαμηλό βάρος γέννησης του βρέφους, υψηλά ποσοστά υποσιτισμού, υψηλά ποσοστά διαρροϊκής νόσου, μολυσματικές ασθένειες, εισαγωγή στο νοσοκομείο και μειωμένη ολοκλήρωση των συνιστώμενων προγραμμάτων εμβολιασμού στα παιδιά.

Ποια είναι η θεραπεία;

Εάν αισθάνεστε ότι παλεύετε με την κατάθλιψη, το πιο σημαντικό βήμα είναι να αναζητήσετε άμεσα βοήθεια. Συζητήστε με τον γιατρό σας σχετικά με τα συμπτώματα και τις ανησυχίες σας. ώστε να βρείτε την κατάλληλη επιλογή για θεραπεία.

Οι επιλογές θεραπείας μπορεί να είναι:

  • ομάδες υποστήριξης
  • ατομική ψυχοθεραπεία
  • φαρμακευτική αγωγή

 

Πηγές:

  1. WHO (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
  2. Federenko, I., & Wadhwa, P. (2004). Women’s Mental Health During Pregnancy Influences Fetal and Infant Developmental and Health Outcomes. CNS Spectrums, 9(3), 198-206.
  3. Field Τ. et al., Prenatal depression effects and interventions: A review Infant Behavior and Development
  4. Volume 33, Issue 4, December 2010, Pages 409-418