Νήπια και meltdown: τι είναι & πώς διαφέρει από τo tantrum;

Ακόμα και κάτι υπερβολικά ασήμαντο για έναν μεγάλο μπορεί να είναι «το τέλος του κόσμου» για ένα παιδί 1-3 ετών που δεν έχει ακόμα τα απαραίτητα «εργαλεία» για να ρυθμίσει το συναίσθημά του. Και μπορεί όλα τα ξεσπάσματα θυμού και οι συναισθηματικές καταρρεύσεις να μας φαίνονται ίδιες, όμως στην πραγματικότητα διαφέρουν. Είναι σημαντικό να εντοπίσουμε τις διαφορές, για να βοηθήσουμε τα παιδιά να διαχειρίζονται καλύτερα τα συναισθήματά τους και να αναπτύσσουν πιο αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης των δυσκολιών τους, χωρίς να ενισχύουμε άθελά μας συμπεριφορές που δεν τα βοηθούν.

Τι είναι το meltdown;

Στα ελληνικά, ο όρος meltdown είναι η αισθητηριακή ή συναισθηματική κατάρρευση. Περιγράφει τη στιγμή που το μικρό παιδί βρίσκεται σε τόσο μεγάλη επιβάρυνση, που αντιδρά έντονα το νευρικό του σύστημα. Τη στιγμή εκείνη είναι σαν να μπλοκάρει ο εγκέφαλός του. Κυριαρχεί το συναισθηματικό μέρος του εγκεφάλου ενώ το μέρος που σχετίζεται με τη λογική και τη σκέψη δυσκολεύεται προσωρινά να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Έτσι, το παιδί χάνει προσωρινά την ικανότητα να ρυθμίζει τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά του. Δεν πρόκειται για μία προσπάθεια του παιδιού να χειραγωγήσει τους γονείς αλλά μία κατάσταση όπου πραγματικά «οι διακόπτες του εγκεφάλου κλείνουν» και το παιδί απορρυθμίζεται.

Πώς εκδηλώνεται το meltdown;

Το νήπιο που καταρρέει συναισθηματικά εκφράζεται με διάφορα σωματικά σημάδια και συμπεριφορές: μπορεί να κλαίει έντονα, να ουρλιάζει, να χτυπά, να κλωτσά, να μένει ακίνητο σαν να έχει «παγώσει», να απομονώνεται ή να καλύπτει τα μάτια και τα αυτιά του. Το ξέσπασμα μπορεί να υποχωρήσει μόνο όταν το παιδί ηρεμήσει σταδιακά, συχνά αφού έχει εξαντληθεί από την ένταση της κατάστασης.

Τι προκαλεί τη συναισθηματική κατάρρευση στο νήπιο;

Τα άπειρα ερεθίσματα: Όταν ένα παιδί βρίσκεται σε ένα περιβάλλον με πολύ θόρυβο, δυνατά φώτα ή πολύ κόσμο, μπορεί να νιώσει έντονη δυσφορία και να δυσκολευτεί να διαχειριστεί όσα συμβαίνουν γύρω του.

Η σωματική κούραση και η πείνα: Ένα κουρασμένο παιδί που δεν έχει κοιμηθεί αρκετά ή δεν έχει φάει καλά, είναι πιο δύσκολο να ελέγξει τα συναισθήματά του. Μπορεί να εκνευρίζεται πιο εύκολα, να κλαίει με το παραμικρό ή να αντιδρά έντονα ακόμη και σε κάτι που συνήθως δεν θα το ενοχλούσε.

Οι αλλαγές στο πρόγραμμά του: Τα μικρά παιδιά αγαπούν τη ρουτίνα γιατί νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια όταν γνωρίζουν τι πρόκειται να συμβεί. Έτσι, μια ξαφνική αλλαγή στην καθημερινότητα, όταν για παράδειγμα, διακόπτεται ένα παιχνίδι που απολαμβάνουν ή χρειάζεται να φύγουν από κάπου ενώ δεν το περιμένουν, μπορεί να δημιουργήσει στο παιδί δυσκολία προσαρμογής και μεγάλη συναισθηματική αναστάτωση.

Η δυσκολία να πει: «θέλω αυτό/ δεν θέλω το άλλο»: Οι επικοινωνιακές δεξιότητες δεν είναι το δυνατό χαρτί ενός δίχρονου που τώρα αρχίζει να μιλάει. Όταν λοιπόν δεν έχει τις λέξεις για να εξηγήσει τι αισθάνεται ή τι χρειάζεται, νιώθει ότι οι γονείς ή οι φροντιστές του δεν το καταλαβαίνουν. Αποτέλεσμα; Να απογοητεύεται πολύ και να ξεκινά το meltdown.

Πώς ορίζεται το tantrum

Στην περιοχή των υπερβολικών αντιδράσεων του νηπίου βρίσκουμε και το γνωστό μας tantrum, που στα Ελληνικά θα αποκαλούσαμε «κρίση θυμού ή πείσματος» ή «ξέσπασμα οργής». Είναι ένα πολύ συχνό στάδιο στην ανάπτυξη του παιδιού που τώρα μαθαίνει να οργανώνει τα συναισθήματά του. Ένα νήπιο σε φάση tantrum μπορεί να αρχίσει το κλάμα, τις φωνές, τις κλωτσιές ή ακόμη και να πέσει στο πάτωμα, για να εκφράσει τα «θέλω» του, να διεκδικήσει κάτι  ή να αλλάξει κάτι που δεν του αρέσει.

Δείτε & κάτι άλλο που μπορεί να σας ενδιαφέρει!

Δείτε & κάτι άλλο που μπορεί να σας ενδιαφέρει!

Ανάπτυξη & Φροντίδα Νηπίων

Ιδέες για τα Πρώτα Γενέθλια Μωρού αν δεν Κάνετε Πάρτι

Meltdown και tantrum: πού διαφέρουν;

Τα ξεσπάσματα θυμού και η έντονες συναισθηματική κατάρρευση «σε πρώτη ανάγνωση» μοιάζουν μεταξύ τους, όμως υπάρχουν ορισμένα σημεία που μας βοηθούν να τα ξεχωρίσουμε.

Διαφορετικές αιτίες: Τα tantrums συνήθως συμβαίνουν όταν ένα παιδί απογοητεύεται επειδή δεν μπορεί να αποκτήσει κάτι που θέλει ή επειδή πρέπει να σταματήσει μια δραστηριότητα που απολαμβάνει. Για παράδειγμα, μπορεί να θυμώσει και να κλάψει επειδή ο γονέας δεν του αγοράζει ένα παιχνίδι. Αντίθετα, το meltdown εμφανίζεται όταν το παιδί νιώθει ότι όλα γύρω του έχουν γίνει υπερβολικά και δεν μπορεί πλέον να διαχειριστεί την ένταση που αισθάνεται. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το παιδί δεν ξεσπά επίτηδες, αλλά δυσκολεύεται πραγματικά να ελέγξει τις αντιδράσεις του.

Άλλη διάρκεια: Τα ξεσπάσματα θυμού συχνά διαρκούν λιγότερο και μπορεί να σταματήσουν όταν το παιδί πάρει αυτό που θέλει, όταν αλλάξει η κατάσταση ή όταν καταφέρει να εκφράσει την απογοήτευσή του. Η συναισθηματική κατάρρευση, από την άλλη, μπορεί να κρατήσει περισσότερο, καθώς το παιδί χρειάζεται χρόνο για να ηρεμήσει και να ξαναβρεί την ισορροπία του.

Διαφορετικές αντιδράσεις: Στη συναισθηματική κατάρρευση, οι αντιδράσεις μπορεί να είναι πιο έντονες και να περιλαμβάνουν ανεξέλεγκτο κλάμα, ουρλιαχτά, χτυπήματα ή κλωτσιές. Κάποια παιδιά μπορεί να αποσυρθούν, να μείνουν ακίνητα ή να σταματήσουν να ανταποκρίνονται στους γύρω τους, επειδή δυσκολεύονται να διαχειριστούν όσα νιώθουν.

Άλλη ανταπόκριση στην αντίδραση των γονιών: Σε ένα tantrum οι εξηγήσεις των γονιών μπορεί να λειτουργήσουν κατευναστικά στο παιδί αλλά σε ένα meltdown, συνήθως δεν «πιάνουν» οι ήρεμες κουβέντες και ο καθησυχασμός. Χρειάζεται κυρίως ένα ήρεμο περιβάλλον, υπομονή και χρόνος για να μπορέσει το μικρό παιδί να ηρεμήσει.

Αντίδραση γονιών

Είτε το παιδί σας περνάει ένα ξέσπασμα θυμού είτε μια έντονη αισθητηριακή  κατάρρευση, υπάρχουν τρόποι να το βοηθήσετε να επανέλθει. Εκείνη τη στιγμή, δυσκολεύεται να ακούσει και να κατανοήσει όσα του λέτε, γι’ αυτό είναι καλύτερο να συζητήσετε μαζί του όταν ηρεμήσει.

• Φροντίστε για την ασφάλειά του. Απομακρύνετε αντικείμενα που μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό και βεβαιωθείτε ότι το παιδί και οι γύρω του είναι ασφαλείς.
• Παραμείνετε ήρεμοι. Μιλήστε με ήρεμη φωνή και αποφύγετε τις φωνές. Η δική σας ηρεμία μπορεί να βοηθήσει το παιδί να νιώσει ασφάλεια. Δείξτε του με τη στάση σας ότι είστε εκεί για να το βοηθήσετε και ότι, ακόμη κι αν αυτή τη στιγμή όλα μοιάζουν δύσκολα, θα περάσει κι αυτό.
• Μείνετε κοντά του. Δείξτε του ότι είστε εκεί για να το βοηθήσετε, ώστε να νιώθει ότι δεν είναι μόνο του. Κάποια παιδιά ηρεμούν με μια αγκαλιά ενώ άλλα χρειάζονται χώρο και δεν θέλουν να τα αγγίζουν. Το σημαντικό είναι να γνωρίζουν ότι οι γονείς είναι δίπλα τους.
• Δοκιμάστε να του αποσπάσετε την προσοχή. Αν δεν είναι πολύ αναστατωμένο, προτείνετε ένα παιχνίδι ή δώστε του ένα αγαπημένο αντικείμενο. Αν, όμως, είναι πολύ αναστατωμένο, αφήστε το να ηρεμήσει με τον δικό του ρυθμό, χωρίς να το πιέζετε.
• Όταν ηρεμήσει. Δώστε του λίγο χρόνο να ξεκουραστεί και προσφέρετέ του νερό ή ένα σνακ, αν χρειάζεται. Αργότερα, συζητήστε ήρεμα μαζί του για όσα συνέβησαν και βοηθήστε το να καταλάβει και να εκφράσει τα συναισθήματά του.

Όπως και να βαφτίσουμε τις ακραίες αντιδράσεις του παιδιού, το σημαντικό είναι να του προσφέρουμε την υποστήριξη που χρειάζεται, ενδεχομένως και με τη βοήθεια ενός ειδικού. Δείχνουμε υπομονή, ηρεμία και κατανόηση και δεν ξεχνάμε πως πίσω από κάθε έντονη αντίδραση υπάρχει ένα παιδί που προσπαθεί να εκφράσει αυτό που νιώθει, ακόμη κι όταν δεν ξέρει πώς να το κάνει.