baby eating cream

«Πότε αρχίζουν τα μωρά να τρώνε κρέμες;» είναι ένα ερώτημα το οποίο εκφράζει με τον πιο απλό αλλά ταυτόχρονα γονεϊκό τρόπο την απορία πότε είναι η κατάλληλη ηλικία να ξεκινήσει το βρέφος τις συμπληρωματικές τροφές. Η αλήθεια είναι ότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα στηρίζεται τόσο σε επιστημονικά κριτήρια όσο και στην τοπική κουλτούρα της εκάστοτε κοινωνίας από ό,τι φαίνεται.

Όπως θα συνειδητοποιήσετε ή ήδη βιώνετε, τα βρέφη από την ημέρα που γεννιούνται έως και τον δεύτερο χρόνο, έχουν μια ραγδαία αύξηση αλλά και μια ταχύτατη νευροκινητική εξέλιξη γνωστή και ως ανάπτυξη. Αυτό μεταφράζεται ως πολύ αυξημένες θρεπτικές ανάγκες οι οποίες κατά τον 6ο μήνα ζωής γνωρίζουμε ότι δεν μπορούν να καλυφθούν αποκλειστικά από το μητρικό ή το γάλα 1ης βρεφικής ηλικίας ή και αν ακόμη προσπαθούσαμε να τις καλύψουμε μόνο με γάλα δεν θα μπορούσε να χωρέσει  η απαραίτητη ποσότητα στο στομάχι του βρέφους. Ως θρεπτικές ανάγκες εννοούμε όχι μόνο τις ενεργειακές (θερμίδες) αλλά και τις ανάγκες σε σίδηρο, μαγνήσιο, μαγγάνιο, ψευδάργυρο, φθόριο, βιταμίνες Β12, Β6 D,E και θειαμίνη.  Επομένως, το πρώτο ηλικιακό όριο στο οποίο χρειάζεται να μπουν οι πρώτες  στερεές τροφές, είναι οι 6 μήνες.

Αν το δούμε όμως από την οπτική γωνία της κάθε τοπικής κουλτούρας τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Για παράδειγμα, μια εθνολογική μελέτη ανασκόπησης 113 μελετών έδειξε ότι σε μη βιομηχανοποιημένες κοινωνίες πριν το 1873 τα βρέφη ξεκινούσαν τα εκτός γάλατος υγρά στους 4.5 μήνες και τις στερεές τροφές στον 5 μήνα ζωής. Ενώ σύμφωνα με τον Alder και et al σε μια μελέτη του 2001 έδειξαν ότι παρά τις εθνικές συστάσεις για την  εισαγωγή στερεών τροφών το 40% των μητέρων στη Σκωτία εισήγαγαν συμπληρωματικές τροφές πριν τον 4ο μήνα.

Η αλήθεια είναι ότι ακόμη και ανάμεσα σε υπεύθυνους φορείς υγείας υπάρχει μια μικρή απόσταση στις συστάσεις σχετικά με την εισαγωγή των πρώτων στερεών τροφών. Βάσει του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ, 2003) οι στερεές τροφές δεν θα πρέπει να ξεκινάνε πριν τον 6ο μήνα ενώ στη θέση του ο European Food Safety Authority (EFSA, 2009)  αναφέρει ξεκάθαρα ότι συμπληρωματικές τροφές μπορούν να εισαχθούν σε κάθε υγιές βρέφος μεταξύ του 4ου και του 6ου μήνα.

Εκτός από την κάλυψη των αυξανόμενων διατροφικών αναγκών του βρέφους από τον 6ο μήνα και έπειτα, ένας ακόμη λόγος για τη δόμηση οδηγιών εισαγωγής στερεών τροφών είναι η ετοιμότητα του πεπτικού συστήματος. Χρειάζεται το πεπτικό σύστημα να είναι σε θέση να μπορεί να επεξεργαστεί και άλλες τροφές πλην του γάλακτος και αυτό για τα περισσότερα υγιή βρέφη ξεκινάει μεταξύ 4ου και 6ου μήνα. Εδώ αξίζει να αναφέρουμε ότι η εισαγωγή συμπληρωματικών τροφών πριν τον 4ου μήνα έχει ενοχοποιηθεί και με το ρίσκο εμφάνισης παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία.

Επιπλέον, η νευρο-αναπτυξιακή ετοιμότητα του βρέφους είναι ένας ακόμη παράγοντας χρονικής ωριμότητας εισαγωγής συμπληρωματικών τροφών. Με τον όρο νευρο-αναπτυξιακή εννοούμε την ικανότητα του βρέφους να στέκεται, τα αντανακλαστικά της κατάποσης, την χρήση των άκρων τα οποία είναι συνεχώς εξελισσόμενα και αξιολογούνται από τον παιδίατρο ώστε να δοθεί η σύσταση για την εισαγωγή τροφών.  Τα περισσότερα βρέφη φαίνεται ότι αναπτυξιακά είναι έτοιμα να δεχθούν τις πρώτες συμπληρωματικές τροφές μεταξύ 4ου και 6ου μήνα. Εδώ αξίζει να προσθέσουμε και το ρόλο του ανοσοποιητικού συστήματος:  με τα μέχρι τώρα δεδομένα γνωρίζουμε ότι η εισαγωγή συμπληρωματικών τροφών πριν το 4ο μήνα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης συνολικής ατοπίας. Επομένως, οι  πρώτες τροφές που θα εισαχθούν θα έχουν την υφή της κρέμας, δηλαδή του αλεσμένου τροφίμου, αλλά η προσαρμογή της υφής χρειάζεται να ακολουθεί την αναπτυξιακή εξέλιξη του βρέφους και αυτό αποτελεί ένα ολόκληρο ξεχωριστό κεφάλαιο της βρεφικής διατροφής.

Συνοψίζοντας θα ήταν εύστοχο και επιστημονικά άρτιο να κρατήσουμε τη θέση του Π.Ο.Υ αυτολεξεί για τον απογαλακτισμό η οποία είναι «μετά τον 6ο ποτέ πριν τον 4ο μήνα».

 

Βιβλιογραφία

  1. Sellen DW. Comparison of Infant Feeding Patterns Reported for Nonindustrial Populations with Current Recommendations, The Journal of Nutrition, Volume 131, Issue 10, October 2001, Pages 2707–2715, https://doi.org/10.1093/jn/131.10.2707
  2. Alder E, Williams F, Anderson A, Forsyth S, Florey C, & Van der Velde P. What influences the timing of the introduction of solid food to infants? BJN.2004;92(3):527-531. doi:10.1079/BJN20041212
  3. Hetherington MM, Cecil JE, Jackson DM, Schwartz C. Feeding infants and young children. From guidelines to practice. Appetite. 2011;57(3):791–795. doi:10.1016/j.appet.2011.07.005
  4. European Food Safety Authority. (2009). Scientific Opinion on the appropriate age for
  5. introduction of complementary feeding of infants. EFSA Journal, 7(12), 1423.
  6. WHO. (2003). Complementary feeding. Report of the global consultation. Summary of
  7. guiding principles for complementary feeding of the breastfed child. p. 24.
  8. Butte N, Cobb K, Dwyer J, et al. The Start Healthy Feeding Guidelines for Infants and Toddlers. J Am Diet Assoc. 2004;104(3):442‐454. doi:10.1016/j.jada.2004.01.027