Gentle parenting: τι είναι & γιατί παρεξηγείται

Τα τελευταία χρόνια, ακούμε συχνά για την προσέγγιση της ήπιας ή θετικής γονεϊκότητας που έχει καθιερωθεί με τον αγγλικό όρο «gentle parenting». Τι σημαίνει όμως να είσαι gentle parent και κυρίως τι δεν σημαίνει;

Το gentle parenting με απλά λόγια  

Πρόκειται για έναν σύγχρονο τρόπο ανατροφής που βασίζεται στην ενσυναίσθηση, τον σεβασμό και την κατανόηση. Ενθαρρύνει τους γονείς να εξηγούν στα παιδιά γιατί αναμένονται ορισμένες συμπεριφορές από αυτά και να τα βοηθούν να αναπτύξουν δεξιότητες που θα τα βοηθήσουν να αυτορυθμιστούν συναισθηματικά.

Οι αρχές του gentle parenting

Η θετική γονεϊκότητα απορρίπτει τις παραδοσιακές μορφές τιμωρίας για τη συνέτιση του παιδιού, όπως είναι οι φωνές και η απομόνωση (time-out). Η βασική αρχή της είναι πως  η τιμωρία δεν βοηθά ουσιαστικά το παιδί να καταλάβει τη συμπεριφορά του και να αυτορρυθμιστεί, αντίθετα, μπορεί να ενισχύσει τον φόβο του οδηγώντας το να αποκρύψει συμπεριφορές. Στην περίπτωση αυτή, το τιμωρημένο παιδί δεν μαθαίνει να έχει τα απαραίτητα εργαλεία για να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του και να κάνει διαφορετικές επιλογές.

Στη θέση της τιμωρίας, η θετική γονεϊκότητα τοποθετεί τη διδασκαλία, την καθοδήγηση και τη σύνδεση και εμπιστοσύνης μεταξύ γονέα και παιδιού. Τα σημεία-κλειδιά είναι:

– Οι φυσικές και λογικές συνέπειες: Αν το παιδί πετάξει ένα παιχνίδι και αυτό σπάσει, η φυσική συνέπεια είναι ότι δεν θα μπορεί πλέον να το χρησιμοποιήσει. Αν χύσει το γάλα του, μπορεί να συμμετέχει, με τη βοήθεια του γονιού, στο καθάρισμα. Με άλλα λόγια, οι συνέπειες των πράξεων του παιδιού είναι αλληλένδετες με τη συγκεκριμένη συμπεριφορά του.

– Σύνδεση πριν από τη διόρθωση (Connection before correction): Στο gentle parenting μια δύσκολη ή ανεπιθύμητη συμπεριφορά δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως «αταξία», αλλά και ως πιθανή έκφραση μιας ανάγκης, ενός έντονου συναισθήματος ή μιας δυσκολίας αυτορρύθμισης του παιδιού. Πριν διορθώσουμε λοιπόν μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά ή βάλουμε ένα όριο, πρέπει πρώτα να συνδεθούμε συναισθηματικά με το παιδί μας.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το παιδί που αρνείται να κλείσει τη τηλεόραση.  Στην παραδοσιακή προσέγγιση μπορεί ο γονέας να πει: «Κλείσε την τηλεόραση τώρα, είπαμε δύο επεισόδια! Αν δεν την κλείσεις την ξεχνάς για όλη την εβδομάδα!». Σύμφωνα με την προσέγγιση gentle parenting, το αποτέλεσμα σε αυτό το σενάριο θα ήταν να νιώσει το παιδί ότι δεν το καταλαβαίνουν, να αντιδράσει με φωνές, κλάματα και πείσμα και να ξεκινήσει ένας κύκλος έντασης.

Γι’ αυτό, η προτεινόμενη μέθοδος είναι η εξής:

1. Σύνδεση. Ο γονιός πλησιάζει το παιδί, κάθεται δίπλα του και δείχνει ενδιαφέρον για αυτό που κάνει εκφράζοντάς το λεκτικά: «π.χ., μπορεί να του πει: «φαίνεται φανταστική αυτή η σειρά που βλέπεις. Σε ποιο επεισόδιο είσαι τώρα;»
2. Επικύρωση του συναισθήματος. Μία φράση που θα βοηθούσε εδώ είναι το: «Ξέρω, είναι απίστευτα δύσκολο να κλείσεις την τηλεόραση, όταν περνάς τόσο καλά. Κι εγώ θα ήθελα να συνεχίσω να βλέπω, αν ήμουν στη θέση σου.». Έτσι ο γονιός αναγνωρίζει και αποδέχεται τα συναισθήματα του παιδιού.
3. Διόρθωση. Τώρα που ο εγκέφαλος του παιδιού νιώθει ασφάλεια και ακούει τον γονιό, εκείνος βάζει τον κανόνα λέγοντας: «Όμως, ο χρόνος για σήμερα τελείωσε και είναι ώρα για μπάνιο/ύπνο /φαγητό κ.λπ. Θέλεις να την κλείσεις μόνος σου ή να πατήσουμε το κουμπί μαζί;»

Δείτε & κάτι άλλο που μπορεί να σας ενδιαφέρει!

Δείτε & κάτι άλλο που μπορεί να σας ενδιαφέρει!

Γονείς

Υγιεινό παγωτό για παιδιά: Συνταγές χωρίς ζάχαρη

– Ρύθμιση και όνομα στα συναισθήματα: Το παιδί μαθαίνει να αναγνωρίζει τι νιώθει και ο γονιός το βοηθά να συνδέσει τα συναισθήματά του με λέξεις, για παράδειγμα: «Βλέπω ότι είσαι θυμωμένος επειδή πρέπει να κλείσουμε την τηλεόραση, είναι λογικό».

– Διδασκαλία αντί για τιμωρία: Στόχος της πειθαρχίας, στο πλαίσιο της θετικής γονεϊκότητας, είναι να βοηθήσει το παιδί να καταλάβει τι συνέβη, να αναγνωρίσει τις συνέπειες της συμπεριφοράς του και να μάθει πώς μπορεί να αντιδράσει διαφορετικά την επόμενη φορά. Έτσι, η έμφαση δεν είναι στο πως θα τιμωρηθεί το παιδί για μια λανθασμένη πράξη που έγινε ήδη, αλλά πως θα εκπαιδευτεί ώστε την επόμενη φορά να έχει τις δεξιότητες να πράξει με άλλον τρόπο.

– Επεξήγηση και λογική: Κάθε κανόνας συνοδεύεται από μία τεκμηρίωση. Αντί για φράσεις όπως «δεν θα κάνεις αυτό, επειδή το λέω εγώ» επιλέγουμε επεξηγηματικές διατυπώσεις όπως «δεν τρέχουμε στον δρόμο επειδή περνάνε αυτοκίνητα και είναι επικίνδυνο».

– Διδασκαλία μέσω του παραδείγματος (modeling): Αν ο γονέας φωνάζει για να μάθει στο παιδί να μη φωνάζει, το μήνυμα χάνεται. Στη θετική γονεϊικότητα, ο γονιός γίνεται το πρότυπο που θέλει να μεταδώσει στο παιδί. Παραμένει το ίδιο ήρεμος τη στιγμή της έντασης και έτσι διδάσκει την ψυχραιμία και τον σεβασμό.

Η λανθασμένη αντίληψη γύρω από το gentle parenting

Συχνά μπερδεύουμε την ήπια με την ανεκτική γονεϊκότητα. Αυτή που επιτρέπει στο παιδί να κάνει ό,τι θέλει, χωρίς κανόνες και όρια και όπου οι γονείς αποφεύγουν κάθε είδους σύγκρουση. Στην πραγματικότητα όμως, gentle parenting δεν σημαίνει απουσία ορίων αλλά σταθερά όρια χωρίς σκληρότητα. Σημαίνει θέτω ξεκάθαρα όρια χωρίς φωνές, απειλές ή ταπείνωση ενώ ταυτόχρονα δείχνω σεβασμό στα συναισθήματα του παιδιού.

Επίσης, στο διαδίκτυο συχνά προβάλλεται μια χιουμοριστική ή διαστρεβλωμένη εκδοχή, όπου οι γονείς διαπραγματεύονται ατελείωτα με τα παιδιά τους ή απολογούνται για τα όρια που βάζουν. Αυτή η εικόνα συνήθως ταυτίζεται με το gentle parenting και δημιουργεί μία ψευδή εικόνα για τη φιλοσοφία του.

Το σίγουρο είναι ότι δεν υπάρχει ένας και μοναδικός τρόπος να μεγαλώσουμε σωστά τα παιδιά μας. Το gentle parenting μπορεί να αποτελεί μια διαφορετική προσέγγιση, όμως κάθε οικογένεια μπορεί να βρει τον δικό της τρόπο, με αγάπη, σεβασμό, όρια και ουσιαστική παρουσία.